شعر و ادب فارسی

تشبیه مفرد :

تشبیهی است که مشبه به آن يک چیز است و صفت یا صفاتی که وجه شبه هستند، از همان یک چیز گرفته می شوند.

نمونه 1

 روی او همچون گل زیباست 

نمونه 2

او همچون گل خوش سیما و خوش رایحه بود.

نمونه 3

شبی چون شَبَه، روی شسته به قیر

نه بهرام پیدا، نه کیوان نه تیر

فردوسی

نمونه 4

 عالِمِ ناپرهیزگار، کور مشعله دار است

نمونه 5

ایام گل چو عمر به رفتن شتاب کرد

ساقی به دور باده ی گلگون شتاب کن

حافظ

 نمونه 6

لبت تا در لطافت لاله ی سیراب را ماند

دلم در بی قراری چشمه ی سیماب را ماند

شهریار

 تشبیه مرکب :

تشبیهی است که وجه شبه در آن از دو یا چند چیز که با هم آمیخته اند، گرفته می شود و طرفین تشبیه دو چیز یا بیشتر است.

نکته :

 دقت کنید در بعضی موارد دو تشبیه مفرد در یک جمله یا بیت یا مصرع در کنار هم قرار می گیرند که نباید ان را با تشبیه مرکب اشتباه گرفت.

نمونه 1 :

در این نمونه دو مشبه و دو مشبه به داریم

خمِ زلفِ سیاهِ یارِ ما را

به شب ماند گهی، گاهی به امواج

نمونه 2 :

در این مثال ما یک مشبه داریم که وجه شباهت های تشبیه از دو چیز مجزا گرفته شده است.

از بس که کوته است و سیه زلف یار من

گویی که روز من بود و روزگار من

مُجیر بیلقانی

نمونه 3 :

زلف تو مگر جانا، امید و نیاز است

زیرا که چنین هر دو سیاه است و دراز است

مسعود سعد سلمان